Ծերացում

Աշխարհի բնակչությունը ոչ միայն մեծանում, այլև ծերանում է: Բնակչության ծերացումը ծնելիության նվազման անխուսափելի հետևանք է՝ հատկապես եթե վերջինը համակցված է կյանքի տևողության երկարացման հետ: Տարեցների բաժինը բնակչության կազմում ամենաարագն է աճում՝ համեմատած տարիքային մյուս խմբերի հետ: Զարգացած երկրներում տարեցների մասնաբաժինն արդեն իսկ գերազանցում է երեխաներինը: Զարգացող երկրներում տարեցների մասնաբաժինն արագորեն աճում է ծնելիության անկման արագ տեմպերի արդյունքում:

ՄԱԿ-ի Ազգաբնակչության բաժնի համաձայն, ակնկալվում է, որ մինչև 2050 թ. աշխարհում 60 և անց տարիքի մարդկանց թիվը գրեթե եռապատկվելու է՝ 2005 թ.-ի 672 միլիոնից հասնելով գրեթե 1.9 միլիարդի: Այսօր տարեցների շուրջ 60 տոկոսն ապրում է զարգացող երկրներում. մինչև 2050 թ. այդ տոկոսը կհասնի 80-ի: Զարգացած երկրներում բնակչության մեկ հինգերորդի տարիքը 60 և անց է: Սպասվում է, որ մինչև 2050 թ. այդ համամասնությունը կհասնի գրեթե մեկ երրորդի, և յուրաքանչյուր երեխայի բաժին կընկնի մեկ տարեց: Զարգացող երկրներում ակնկալվում է, որ տարեց բնակչության բաժինը 2050 թ.-ին կհասնի 20 տոկոսի (2005 թ.-ին այն կազմել է 10 տոկոս):

Էլ ավելի նշանակալի աճ տեղի կունենա ամենատարեցների՝ 80 և անց տարիքային խմբում. 2005 թ.-ի 86 միլիոնից այն 2050 թ.-ին կհասնի 394 միլիոնի: 2050 թ.-ին տարեցների այս խմբի մեծամասնությունը բնակվելիս կլինի զարգացող երկրներում: Գրեթե բոլոր հասարակություններում տարեցների կազմում կանայք գերաշռող թիվ և համամասնություն ունեն:

Բնակչության ծերացման առանցքային ցուցանիշ է այսպես կոչված մեդիանային տարիքը (այն տարիքը, որից վեր բնակչության 50 տոկոսը տարիքով ավելի մեծ է, իսկ 50 տոկոսը՝ փոքր): Այսօր ընդամենը 11 զարգացման երկրներում է մեդիան տարիքը 40-ից բարձր: Սակայն մինչև 2050 թ. այս խմբում կլինեն 90 երկրներ, որոնցից 46-ը՝ զարգացող:


Հայաստանում

Հայաստանի բնակչության 14.6 տոկոսը 60 և անց տարիքի է, մինչդեռ համաձայն միջազգային դասակարգման, երկրի բնակչությունը համարվում է ծերացած, եթե այդ ցուցանիշը գերազանցում է 12 տոկոսը: Ըստ կանխատեսումների, 2024 թ. Հայաստանում նշված ցուցանիշը կհասնի 20 տոկոսի:

Հայաստանում բնակչության ծերացման հիմնական պատճառներն են երիտասարդների միգրացիան, ծնելիության նվազումը և կյանքի տևողության երկարումը: 


Ծերացման պատկերը  Հայաստանում, 2010 թ.

Ցուցանիշ 2010 թ.
60 և անց բնակչություն  (%)   14.6
65 և անց բնակչություն  (%)   11.1
80 և անց բնակչություն  (%)   2.7

Աղբյուրը՝ ՄԱԿ-ի Ազգաբնակչության բաժին, Աշխարհի բնակչության հեռանկարների 2010 թ. վերանայված հրատարակություն

Բնակչության մեդիանային տարիքը* Հայաստանում և մի շարք այլ երկրներում, 2010 թ.

Երկիր Ցուցանիշ
 Հայաստան 32.1
 Ադրբեջան 29.5
 Վրաստան 37.3
 Թուրքիա 28.3
 Ռուսաստան 37.9

* - այն տարիքը, որը բնակչությանը թվաքանակը բաժանում է երկու հավասար մասերի: Որքան մեծ է մեդիանային տարիքը, այնքան ծեր է բնակչությունը:

Աղբյուրը՝ ՄԱԿ-ի Ազգաբնակչության բաժին, Աշխարհի բնակչության հեռանկարների 2010 թ. վերանայված հրատարակություն, «Բնակչության ծերացում» աղյուսակ


ՀՀ բնակչության ծերացման վերաբերյալ հետազոտության արդյունքների վերլուծություն, 2008