Միգրացիա

  1. Հայաստանում

Վերջին 35 տարիների ընթացքում Հայաստանից գումարային զուտ միգրացիան (իմիգրանտների թվից հանած էմիգրանտների թիվը) կազմել է ավելի քան 1 միլիոն մարդ:

ՀՀ սահմանային անցման կետերով իրականացվող արտաքին ուղևորաշրջանառության կազմում` 2015 թ.-ին ՀՀ քաղաքացիների մեկնումները գերազանցել են ժամանումներին շուրջ 43.4 հազարով:

Զուտ միգրացիան Հայաստանում և մի շարք այլ երկրներում (հազարներ), 1950-2015 թթ.

634




Աղբյուրը՝ ՄԱԿ-ի Ազգաբնակչության բաժին, Աշխարհի բնակչության հեռանկարների 2015 թ. վերանայված հրատարակություն, Միգրացիա


ՀՀ արտաքին և ներքին միգրացիայի ընտրանքային հետազոտություն, 2007


Աշխարհում

Ըստ գնահատականների աշխարհում մոտ 232 միլիոն մարդ ՝ աշխարհի բնակչության 3.1 տոկոսը, ապրում է իր հայրենիքից դուրս (UN DESA, 2013): Իր ծավալի և բաղադրյալ բնույթի պատճառով, միջազգային միգրացիան կարևոր ուժ է դարձել զարգացման տեսանկյունից և առաջնահերթ խնդիր՝ թե՛ զարգացող, թե՛ զարգացած երկրների համար: Միգրանտների ընդհանուր թվի գրեթե կեսը կանայք են, որոնց մեծամասնությունը՝ վերարտադրողական տարիքի:

Երկրների ներսում ընթացող ներքին միգրացիան նույնպես աճում է․ աշխարհում կա 740 միլիոն ներքին միգրանտ (UNDP, 2009)։ Մարդիկ տեղափոխվում են՝ արձագանքելով ռեսուրսների, ծառայությունների ու հնարավորությունների անհավասարությանը կամ փախուստ տալով բռնությունից կամ բնական աղետներից: Գյուղական վայրերից քաղաքային վայրեր բնակչության շարժը մոլորակով մեկ հանգեցրել է քաղաքների պայթյունանման աճի:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր փախստականների և ներքին տեղահանվածների թիվը հասել է իր բարձրակետին՝ 60 միլիոն մարդու։ Ճգնաժամերի ընթացքում ՄԱԲՀ-ն առանձնակի ուշադրություն է դարձնում կանանց և երիտասարդների հատուկ, հաճախ անտեսված կարիքներին:

Աշխատանքի փնտրտուքներում 

Միգրանտների մեծ մասը հատում է սահմանները՝ ավելի լավ տնտեսական եւ սոցիալական հնարավորությունների փնտրտուքներում: Տնտեսական միգրանտները աշխարհում միգրանտների ամենաարագ աճող խումբն են:

Գլոբալիզացիան մեծացրել է աշխատուժի շարժունությունը, իսկ շատ զարգացած երկրներում պտղաբերության եւ աշխատանքային տարիքի բնակչության նվազումը հանգեցրել է դրսից աշխատողների նկատմամբ աճող պահանջարկի՝ պահպանելու համար ազգային տնտեսությունները: Ի հայտ են եկել միգրացիոն նոր միտումներ, և շատ երկրներ՝ օրինակ, Արգենտինան, Իռլանդիան եւ Հարավային Կորեան, որոնք մի ժամանակ միգրանտներ էին ուղարկում արտասահման, այժմ նաև միգրանտների ներհոսք ունեն:

Համաձայն Միգրացիայի միջազգային կազմակերպության գնահատումների, ամեն տարի 2,5-ից 4 մլն մարդ արտագաղթում է առանց համապատասխան թույլտվության: Ապօրինի միգրանտներին հաճախ վտանգավոր ճամփորդություն է սպասվում, նրանք ենթարկվում են շահագործման ու ընկնում են քրեական ցանցերի ձեռքը, հանդիպում են դժվարին աշխատանքային եւ կենցաղային պայմանների և անհանդուրժողականության, երբ ոտք են դնում օտար հող: Խոցելի կարգավիճակի պատճառով նրանք հաճախ վախենում են  օգնություն փնտրել, երբ իրենց իրավունքները ոտնահարվում են:

Միգրացիան և կանայք

Վերջին կես դարում միգրացիոն օրինաչափություններում առավել էական փոփոխություններից մեկն այն է, որ ավելի շատ կանայք են արտագաղթում, քան երբեւէ նախկինում: Կանայք ներկայում կազմում են միջազգային միգրանտ բնակչության կեսը, իսկ որոշ երկրներում՝ մինիչև 70-80 տոկոս: Քանի որ կին միգրանտները հաճախ հայտնվում են ցածր կարգավիճակով, ցածր աշխատավարձով արտադրության և սպասարկման աշխատատեղերում ու հիմնականում աշխատում են տնտեսության գենդերային առումով խտրական եւ չկարգավորվող հատվածներում, ինչպիսին է տնային աշխատանքը, նրանք ենթարկվում են շահագործման և բռնության շատ ավելի մեծ ռիսկի: 

Կին միգրանտները հատկապես խոցելի են սեռական շահագործման նպատակով մարդկանց թրաֆիքինգի առումով, ինչը միլիոնավոր դոլարների շահույթ բերող բիզնես է: Թրաֆիքինգի ենթարկված կանայք հաճախ ենթարկվում են սեռական բռնության և ձեռք են բերում սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակներ, այդ թվում` ՄԻԱՎ, միևնույն ժամանակ բժշկական կամ իրավաբանական ծառայություններից օգտվելու չնչին հնարավորություն ունենալով:

Միգրացիան և զարգացումը

Միգրացիան ավելի ու ավելի շատ է ընկալվում որպես ուժ, որը կարող է նպաստել զարգացմանը, և որպես գլոբալ զարգացման գործընթացի ինտեգրված կողմ: Միգրացիոն նկատառումները ներառվում են աղքատության հաղթահարման ռազմավարություններում և քաղաքականություններում ու իրենց ազդեցությունը կունենան Հազարամյակի զարգացման նպատակներին հասնելու առումով: